Pokazywanie postów oznaczonych etykietą bojkot los angeles. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą bojkot los angeles. Pokaż wszystkie posty

Magisterka pełna bojkotu


Nie, nie zamierzam bojkotować pisania pracy magisterskiej. Cały haczyk polega na tym, że sama magisterka poświęcona będzie ... bojkotom najważniejszych zawodów sportowych na kuli ziemskiej, czyli igrzyskom olimpijskim. A że taka już pisarska powinność, że przed obroną dzielę się swoimi przemyśleniami przez blogosferę czy też formę artykułu, to zapraszam do lektury.


Co łączy politologiczny licencjat z dziennikarską magisterką? Bez wątpienia zimnowojenna smykałka i łatwość w poruszaniu się w tym obszarze historii. Postanowiłem pozostać w zimnej wojnie, ale częściowo wyjść z polityki w inną, bardziej neutralną płaszczyznę, która... została wciągnięta w polityczne gierki. Padło na bliski mi z różnych względów sport. Ten najszlachetniejszy, z korzeniami na greckim Olimpie i tradycjami helleńskimi.

okładka Newsweeka ze stycznia
1980 roku, fot. tumblr/newsweek.com
Fanem igrzysk olimpijskich i dawnych mundiali jestem od dzieciaka, już jako uczeń podstawówki wertowałem albumy z naklejkami i książki, które podrzucał mi tato. To on zaszczepił we mnie coś w rodzaju sportowej pamięci historycznej. Nazwiska, pamiętne mecze i konkursy, różnice między sportowcami, relacje prasowe, kontekst polityczny... Teraz to wszystko połączę w pracy zwieńczającej dziennikarskie studia.

Inspiracja

"Trzylatkę" politologii zwieńczyłem pracą, w której opisałem relacje polityczne dwóch krajów socjalistycznych: Polski i Czechosłowacji wobec Związku Radzieckiego w okresie zimnej wojny. Archiwalny wpis na blogu znajduje się tutaj, natomiast jako artykuł niemal naukowy na stronie TwojaEuropa.pl. Zamierzałem pokazać różnice między dwoma sąsiadującymi państwami w przyswajaniu totalitarnego systemu, wynikające z wielu rozmaitych czynników.

Zimna wojna to nie tylko polityka, to także napięcia między dwoma światami wchodzące w inne płaszczyzny życia. Napięcie między mocarstwami wzrastało kilka razy na szczególnie wysoki poziom. Przez zimnowojenne relacje oberwał także sport olimpijski. Ponad 60 państw, zwłaszcza świata kapitalistycznego, na czele ze Stanami Zjednoczonymi, nie wysłało swoich sportowców na igrzyska w Moskwie w 1980 roku. Powodem sportowego bojkotu była sowiecka agresja w Afganistanie rozpoczęta przed końcem trudnego roku w światowym sporcie.

Podrozdziały poświęcone bojkocie igrzysk w Moskwie poświęcę ostatnim miesiącom przed zawodami i samym igrzyskom. W pierwszych podrozdziałach opiszę jak narastało napięcie i jakimi sposobami wywierano naciski polityków na krajowe komitety olimpijskie, swoją drogą apolityczne instytucje związkowe oraz na ich "górę", czyli MKOlem. Pojawią się tutaj zmiany planów (odwołania bojkotu), argumentacje polityków o konieczności startu. Czyli coś czego nie cierpimy - kiedy polityka i sport idą w jednej parze w imię apolitycznej idei olimpizmu.

Drugie podrozdziały poświęcę sportowym poczynaniom na igrzyskach. Pod lupę pójdą najgorętsze rywalizacje sportowców, pełne pobudek ideologicznych i szowinistycznych. Takim gestem był bez wątpienia gest Kozakiewicza. Polska i ZSRR w jednym bloku szły, ale nasz skoczek chciał coś przekazać moskiewskiej publice.  

Zarys historyczny


Jeszcze trochę opowiadania historii. Dzięki mediacjom szefa MKOl Michaela Killanina część państw zachodniej Europy (Wielka Brytania, Francja, Hiszpania, Dania) wysłały niewielkie reprezentacje do ZSRR. Występowały one na moskiewskich arenach pod szyldem olimpijskim, nie grano im także hymnów narodowych przy ceremoniałach. 

Tak samo planuję rozpisać bojkot Los Angeles, który gościł igrzyska cztery lata później. Do miasta aniołów nie pojechały reprezentacje 15 państw "demoludów". Powodem zaczepnym była obawa o bezpieczeństwo sportowców z krajów socjalistycznych. Do tego doszedł wątek smogu, z powodu którego olimpijczycy musieli zrobić sobie kolejne cztery lata przerwy.

Igrzyska w 1980 roku zdominowali sportowcy radzieccy, ogółem sportowcy bloku wschodniego dobyli ponad 80 % złotych medali. Wielu medalistów zapewne nigdy nie stanęłoby na podium, gdyby nie nieobecność faworytów z państw zachodnich (USA, Niemcy Zachodnie, Japonia, Kanada).

Gdyby wskrzesiciel idei olimpijskiej baron Pierre de Coubertin dożył lat osiemdziesiątych, gdyby tylko mógł świadkować temu jak prezydent USA i pierwszy sekretarz KPZR politykują w sportowej imprezie czterolecia byłby załamany. Nieuczestniczenie w igrzyskach miało swoje odzwierciedlenie polityczne cztery lata później, w Los Angeles. Cały okres przed, to jedna wielka tuba propagandowa. Zachodni blok chwalił, wschodni szukał dziury w całym. 

Bojkotujący zorganizowali kontr-zawody, coś w rodzaju swojej, alternatywnej olimpiady. Starty sportowców na imprezie bez pięciu kółek olimpijskich nie były tym samym (Amerykanie i reszta mieli swoje Olympic Boycott Games w 1980 roku, państwa socjalistyczne w 1984 roku zorganizowały zawody "Przyjaźń 84"). 

Magisterka na medal?

Ta materia z pewnością ułatwia nie tyle pisanie, co przyswajanie niezłej porcji szczegółowych faktów. Praca dyplomowa to nie artykuł ani felietonowa kartka, którą ot tak, w okolicznościach sprzyjającej weny wyperswaduję. To selekcja najważniejszych infomacji, przyswajanie niuansów z książek, czasopism, materiałów zdigitalizowanych (żadne didżital moi drodzy). W dalszych planach jest także rozmowa z olimpijczykiem z regionu, który brał udział w jednych z bojkotowanych igrzysk. Fragmentami podzielę się już po całości. 



Igrzyska bojkotów

Interwencja Sowietów w Afganistanie w 1979 roku przekreśliła jakiekolwiek szanse na poprawę relacji Wschód – Zachód. Ucierpiał przy tym także sport olimpijski. Agresja sowiecka sprawiła, że wiele państw Zachodu zbojkotowało igrzyska w Moskwie (1980), z kolei cztery lata później reprezentacje krajów socjalistycznych nie pojechały na sportową imprezę w Los Angeles. Nie była to odpowiedź za rok 1980, „rewanż” Moskwy i państw satelickich nastąpił z innych powodów.

Propaganda w służbie sportu

Po Afganistanie do sportu wkroczyły, silne jak nigdy wcześniej, mechanizmy propagandy. Jeszcze przed nastaniem zimnej wojny rodzina olimpijska wiedziała jak państwo – gospodarz igrzysk potrafi wykorzystać machinę propagandową do pokazania swojego sukcesu. Działo się tak w 1936 roku, kiedy organizatorem letnich igrzysk był Berlin, stolica budowanego od trzech lat reżimu Adolfa Hitlera. Zimowe igrzyska z niemniejszą pompą zorganizował w tym samym roku kurort Garmisch – Partenkirchen. Obok wypuszczonych gołębi, stanowiących symbol pokoju, zawody stały pod znakiem demonstracji, salutowania wodzowi (nie tylko przez Niemców) i podkreślania potęgi nazizmu.

Kontekst tamtych wydarzeń był zupełnie inny niż czterdzieści cztery lata później. Naziści nie mieli konkretnego wroga w sporcie, w którego uderzaliby choćby pośrednio. Liczyła się przede wszystkim propaganda sukcesu, którą mieli wprowadzać zwycięstwami aryjscy sportowcy. Pamiętajmy, że dygnitarze Rzeszy nie mieli jeszcze wówczas w planach Holokaustu i obozów zagłady. Fenomenem, a zarazem niemieckim kompleksem w zawodach były występ czarnoskórego lekkoatlety ze Stanów Zjednoczonych. Amerykanin Jessie Owens zdobył w Berlinie cztery złote medale, zmuszając Hitlera do pogratulowania gorszemu rasowo mistrzowi.

bojkoty IO rozpoczęły się na dobre w 1976 roku.
Do Montrealu nie pojechały państwa arabskie,
fot. wikipedia
Rasowe uprzedzenia, które skończyły się wraz z tragedią II wojny światowej, były jedynie zapowiedzią tego jak można wmieszać do sportu politykę i propagandę. Groźba wojny atomowej oraz walka o wpływy komunizmu z demokracją na całym świecie odbiły się echem na arenach olimpijskich. W 1952 roku w Helsinkach po raz pierwszy zaprezentowali się światu sportowcy radzieccy. Od tego momentu rozpoczęła się wieloletnia rywalizacja sportowców USA i ZSRR, wychodząca daleko poza świat bieżni, hal, pływalni, ringów.  

Mimo zimnej wojny, która doprowadzała do sportowego „wyścigu zbrojeń”, zmagania olimpijczyków przebiegały w duchu fair play. Trwało tak do końca lat siedemdziesiątych, kiedy jedno wydarzenie zmieniło bieg historii. Także tej olimpijskiej.

Wojna dzieli sportowy świat

Trudno uwierzyć, że początek 1979 roku nie wskazywał na radykalne ochłodzenie relacji Moskwa – Waszyngton. Przywódcy tych państw, Leonid Breżniew ze strony Związku Radzieckiego i Jimmy Carter ze strony Stanów Zjednoczonych, podpisali na początku lipca układ SALT II. Ograniczał on zbrojenia strategiczne obu stron w zakresie produkcji rakiet do przenoszenia bomb jądrowych. Choć senat USA ostatecznie nie ratyfikował układu, obie strony planowały stosować się do jego postanowień. Grudniowa agresja ZSRR na Afganistan zniweczyła jednak te zamiary.

przykładowa odezwa z okładki do bojkotu
moskiewskich igrzysk, fot. pinterest.com
Strony ograniczyły kontakt z ideologicznym wrogiem do minimum. Na początku 1980 roku prezydent Carter zasugerował Kongresowi, by amerykańscy sportowcy zbojkotowali igrzyska w Moskwie, jeśli sowieckie tanki w ciągu miesiąca nie wyjadą z Afganistanu. Parlament poparł inicjatywę prezydenta, a ponieważ ultimatum złożone Związkowi Radzieckiemu nie doczekało się odpowiedzi, igrzyska czekał pierwszy taki bojkot w historii. Rząd USA obiecywał, że będzie nakłaniał pozostałe państwa, by również nie brały udziału w moskiewskich igrzyskach. 

Przewodniczący Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego Michael Killanin usilnie ratował sytuację. W maju 1980 roku Breżniew zgodził się na propozycję Irlandczyka, by reprezentanci państw zachodnich występowali pod flagą olimpijską, a nie narodową. Na takie rozwiązanie przystały m. in. kadry Wielkiej Brytanii (mimo ostrego sprzeciwu premier Margaret Thatcher), Francji czy Włoch. Ich zwycięzcom nie grano później hymnów narodowych. Mediacja Killanina nie przyniosła sukcesu w przypadku USA. Tamtejszy Komitet Olimpijski twardo obstawał przy bojkocie imprezy. Do Moskwy nie przyjechali też sportowcy z Niemiec Zachodnich, Chin, Japonii, Kanady i państw muzułmańskich. Ogółem igrzyska w 1980 roku zbojkotowało 65 krajów. Razem z uczestnikami pod flagą MKOL w zawodach wystąpiło 5179 sportowców z 81 państw. 

okładka amerykańskiego Newsweeka,
styczeń 1980 rok
Do nieuczestniczenia w igrzyskach namawiano też polskich olimpijczyków. Agitację poprzez apele prowadziło Radio Wolna Europa, wplatając do idei bojkotu sprawę Katynia i napadniętego przez Sowietów Afganistanu. Apele oraz liczne kampanie przeprowadzane w konspiracji na niewiele się zdały, do Moskwy Polski Komitet Olimpijski posłał najliczniejszą reprezentację w historii. Liczyła ona 306 sportowców.

Brak wielu zawodników dał się najbardziej odczuć w lekkiej atletyce i pływaniu, choć poziom igrzysk był wysoki.  Pobito 20 rekordów świata. Zawody zdominowali gospodarze - sowieccy sportowcy zdobyli 195 medali, w tym aż 80 złotych. Wyprzedzili ekipę Niemiec Wschodnich, która wywalczyła 126 krążków, z czego 47 złotych. Polacy stawali na podium najwięcej razy w historii igrzysk (32), lecz tylko trzy razy na najwyższym stopniu. Złote medale były zasługą Bronisława Malinowskiego (bieg na 3000 metrów), Jana Kowalczyka (jeździectwo konne) i Władysława Kozakiewicza (skok o tyczce).

Amerykanie zaproponowali alternatywne zawody do igrzysk w Moskwie. Przeszły one do historii jako Olympic Boycott Games. Odbywały się w Filadelfii, a sportowcy rywalizowali tylko w konkurencjach lekkoatletycznych. Odzew ekip bojkotujących Moskwę był słaby – do Filadelfii przyjechały nieliczne reprezentacje 29 z 65 krajów, które nie uczestniczyły w igrzyskach w stolicy ZSRR. Poza Stanami Zjednoczonymi w Olympic Boycott Games wystartowali m. in. reprezentanci Chińskiej Republiki Ludowej, Niemiec Zachodnich czy Kanady. O równej rywalizacji nie było mowy, na 33 konkurencje Amerykanie triumfowali w dwudziestu. Medale zdobywały reprezentanci dziesięciu krajów, m. in. Sudanu, Kenii czy Bahamów.

Sportowy rewanż

W rewanżu za bojkot igrzysk w Kraju Rad, Związek Radziecki i państwa demokracji ludowej nie wysłały swoich reprezentacji do Los Angeles. Oficjalnym powodem absencji nie był jedynie wizerunkowy rewanż za bojkot Moskwy.

Przywódcy mocarstw, tak jak przed czterema laty, ponownie używali zimnowojennej retoryki. Podgrzewały ją wyścig zbrojeń oraz zapalne wydarzenia. We wrześniu 1983 roku Sowieci zestrzelili nad Sachalinem południowokoreański samolot z 269 osobami na pokładzie, z kolei miesiąc później spadochroniarze amerykańscy interweniowali w Grenadzie, a politycy obsadzili „przyjazny” rząd. ONZ potępiło obydwa akty. Na początku kolejnego roku Związek Radziecki rozpoczął kampanię propagandową, która uderzała w przyszłych organizatorów igrzysk.

Przywódcy Kremla znaleźli inny pretekst. W obawie przed smogiem oraz brakiem bezpieczeństwa i zaplecza sportowego w mieście aniołów sportowcy z państw bloku wschodniego nie pojechali do Ameryki. Bojkot igrzysk zadeklarowało wstępnie 17 państw socjalistycznych, w tym Polska. Z satelitów Moskwy wyłamały się jednak - bez konsekwencji - Rumunia i Jugosławia. Rumuni zdobyli się na historyczne osiągnięcie: zdobyli aż 20 złotych medali zajmując drugie miejsce w klasyfikacji za Amerykanami. Warto wspomnieć, że w Los Angeles do olimpijskiej rodziny powrócili po 36 latach przerwy sportowcy z Chin. Reprezentowali po raz pierwszy Chińską Republikę Ludową. Poza kilkunastoma wyjątkami w Los Angeles zaprezentowało się o wiele więcej państw niż cztery lata wcześniej w Moskwie. Przysłały one 6797 sportowców z 140 krajów.

znaczek pocztowy zawodów "Przyjaźń-84", fot. wikipedia
W ramach rewanżu za bojkot z 1980 roku Rosjanie zaproponowali alternatywne zawody sportowe. Na tę propozycję musiały przystać komitety olimpijskie pozostałych państw bloku. Cykl zawodów przeszedł do historii pod nazwą „Przyjaźń-84”. W odróżnieniu od idei miasta-gospodarza igrzysk, konkurencje odbywały się w różnych krajach. Dla Polski zawody były jednym z pierwszych sposobów na wyjście z izolacji międzynarodowej po stanie wojennym. Nad Wisłą sportowcy mierzyli się w jeździectwie, judo, pięcioboju, tenisie i hokeju na trawie. Zawody rozgrywały się także poza Europą: w Mongolii odbywały się sztuki walki sambo, w Korei Północnej tenis stołowy, a na Kubie boks, siatkówka i piłka wodna.

Zawody stały na bardzo wysokim poziomie. Nie obyło się bez porównań z igrzyskami w Los Angeles. W królowej sportu zawody socjalistyczne przyniosły lepsze wyniki niż igrzyska (28 z 41 konkurencji). Polacy zdobyli 7 złotych medali, większość w konkurencjach rozgrywanych u siebie (judo, jeździectwo). Przez lata nasi medaliści z „Przyjaźni-84” żyli w zapomnieniu, bez żadnego wsparcia ze strony państwa. Dopiero w 2007 roku prezydent Lech Kaczyński nadał im takie same uprawnienia i przywileje jak medalistom olimpijskim.



 
Design by Free WordPress Themes | Bloggerized by Lasantha - Premium Blogger Themes | cheap international calls