Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Lwów. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Lwów. Pokaż wszystkie posty

Pod huculskimi reglami

Dolina Prutu. Kurort Jaremcze w Karpatach Wschodnich. Zachwycające widoki ukraińskich Karpat, przepyszny kwas, skorzy do pomocy ludzie. Po drodze dziesiątki przesiadek, dzięki którym od podszewki "łykamy" ukraińskość. Litry potu, niewygoda, bieda. Dlaczego przygnało nas na długo wyczekiwane wakacje właśnie tutaj?

Skąd pomysł na góry poza granicami Polski? Z dziewczyną wypracowaliśmy konsensus. Ona chciała w Bieszczady, mnie ciągnęło na Ukrainę. Połączyliśmy nasze oczekiwania, wycelowaliśmy w główny kurort regionu. Szybkie bukowanie, kupiłem bilety do Przemyśla. Dalej już się potoczyło.

Pokonaliśmy z przesiadkami około 500 kilometrów. Bus-autobus-pieszo przez granicę-bus-tramwaj we Lwowie-pociąg :)

Ukraina. Dzikie bezdroża, przepyszny kwas, bezpośredni ludzie. Mam wrażenie, że jesteśmy tak blisko (geografia, również historia i język), a tak daleko, jeśli chodzi o mentalność. Dużo by mówić, dlaczego. Tutaj jedynie namiastka.

Postawiliśmy na piesze przejście granicy między miejscowościami Medyka i Szegini. Przechodziłem już tutaj dwa lata temu. Poszło jak z płatka, chyba z 15 minut u obu pograniczników. 

Weszliśmy w świat, gdzie planowanie na czas traci na znaczeniu. Gdzie panem sytuacji jest kierowca autobusu, głowa rodziny, szef knajpy. Ta doza niepewności odbiła się przy powrocie. Nic nie przewidzisz, a nerwów zwyczajnie szkoda. Owszem, są jakieś "pewne" dojazdy, ale i tak to kierowca zadecyduje kiedy ruszycie. Najczęściej, gdy zbierze pełny autokar...

Dworzec kolejowy we Lwowie zrobił wrażenie


Ale po kolei. Wytelepało nas porządnie już w pierwszej marszrutce (ukraińskie żółte busiki, między miastowe i miejskie) do Lwowa. Po tym mieście spodziewałem się nieco więcej. Miasto nie żyje nocą. Gaśnie przed 23, kiedy galicyjska konkurencja – Kraków – baluje w najlepsze. Wiem co mówię, niedawno oblewaliśmy w Cracovii kawalerski kolegi. We Lwowie po północy działa kilka knajp na krzyż. Świecą się jedynie lampy samochodów i kilka latarni miejskich. 

Nocą strach chodzić po Lwowie. W sumie to chyba po każdym mieście Ukrainy. Panuje tu przekonanie, że kierowca jest panem dróg. Nie puści, zastawi, wymusi pierwszeństwo. I nic mu nie zrobisz. Nocami aż gryzie jak "Bohuny" szorują po lwowskim bruku ze sto na godzinę. 

Ale Lwów był dla nas tylko chwilą. Następnego dnia wpakowaliśmy się z samego rana w pociąg do Jaremczy. W głowie myślami byłem już w górach. Akurat wsiedliśmy do pociągu z kuszetką. Pierwszy raz rozłożyłem się i wypocząłem w pociągowym łóżku. W porównaniu do busików, które telepią na ich wertepach jazda pociągiem to na Ukrainie prawdziwy luksus. Z powrotem nie udało się zarezerwować pociągu, następnym razem trzeba to robić z wyprzedzeniem.


W drodze na Górę Makowycja - wys. 984 metry, ale podejście "konkretne". I widoki cudowne, po prawej huculska bacówka i lokalne terenówki, którymi zasuwają na sam szczyt...





Przed południem wysiedliśmy w kurorcie. Otoczony jest z każdej strony górami. Hucułowie, tutejsi górale, choć mieszkają w Bieszczadach to stylem życia przypominają "nasych gorali z ciupasko, ze hej!". Z historii wynika, że nazwa hucuł przylgnęła do nich od niechcenia. Wołali tak na nich - nieprzychylnie nastawieni - sąsiedzi z regionu.

W kurorcie wzdłuż głównej ulicy rozkładają się stanowiska z ofertami wycieczek. "Ekskursja" - krzyczą co chwila miłe panie, zachęcając do zapisów. Koniec końców wybraliśmy jedną – na Howerlę, najwyższy szczyt Karpat Ukraińskich i całego państwa.

Był to główny cel naszych wakacji. 2061 metrów – brzmi imponująco. Wejście należało do „ludzkich” – po mniejszych i większych kamyczkach i miękkiej połoninie, za to bez skał znanych z Tatr. Ale dało w kość. Co chwila robiliśmy postoje - by czekać na resztę wycieczki i podelektować się widokami. Piękna rzecz w górach. W oddali widzieliśmy źródła rzeki Prut, a ze szczytu obwód zakarpacki i - w oddali - Rumunię.

Wchodziliśmy od miejscowości Zaroślak (ok. 1200 metrów n.p.m.). Karpacki Park Narodowy zainkasował od nas po 20 hrywien za wjazd. Z ok. 20-osobową dotarliśmy na szczyt w 2,5 godziny. Na szczycie prawdziwa biesiada. Impreza, grupki śpiewają hymn Ukrainy. Lokalsi handlują pamiątkami. Duża komercja. Spodziewałem się większego wyciszenia. Ale skoro na górę ciągną kilkoma wężykami setki ludzi… To nie Giewont. J











 


9 godzin nie wystarczyło nam, by spokojnie wrócić do Przemyśla. Najpierw nasi kierowcy marszrutek (do Lwowa, potem do granicy), decydowali o dłuższych przerwach na fajkę czy herbatkę. W pojazdach przeludnienie, duchota, pot. A Ukraińcom i tak to nie przeszkadza. Śmieją się, gaworzą, choć niewygody są takie, że się odechciewa urlopu. Całe masy ciągnęły z nami do Polski...

Ale jest w tym jakiś smaczek. Szkoda tylko, że później przetrzymali nas na przejściu nasi celnicy. Ludzi przed nami sprawdzali konkretnie, a nas kilka minut. Uciekł nam przez to bus z Przemyśla, musieliśmy poczekać cztery godziny na ostatni. W środku nocy byliśmy w Lublinie...

Przemęczeni, lekko zniechęceni, ale z sporą ilością wrażeń. Co takiego ma ten Wschód, że tak ciągnie tu człowieka?


Rzeka, właściwie potok - Prut, Jaremcze. Przy "ścianie" na którą wchodziliśmy, oczywiście łagodniejszym szlakiem.


W regionie jest wiele świątyń i kapliczek prawosławnych. Za to kościołów katolickich jest mało, często bywają w ruinie.  

Szyby w balkonach bloków. Tak mają prawie wszędzie.

Muzeum... pisanek w Kołomyi, 65-tysięcznym mieście, stolicy Huculszczyzny. Są tu polskie wątki, m. in. ślady towarzystwa "Sokół"

Ото Україна!


Bołszowce - typowa ukraińska wieś niedaleko Halicza i Iwano-Frankowska, umiejscowiona na malowniczych pagórkach. Przebywając w niej na wolontariacie z kilkunastoma rodakami przekonałem się jak żyją nasi sąsiedzi ze wschodu. Poniżej zobaczycie fotogalerię zdjęć z mojego pobytu na Ukrainie i zapiski do poszczególnych ujęć.

Ocalenie pamięci
Wieś żyje swoim tempem. Do Donbasu jest stąd około 1200 kilometrów, zagrożenie działaniami wojennymi praktycznie zerowe. Przyjechaliśmy tutaj na dwa tygodnie. Jako wolontariusze Fundacji Brat Słońce porządkowaliśmy polskie groby na pobliskim cmentarzu. Nasza praca była zaledwie niewielką częścią ogólnopolskiej akcji „Mogiłę pradziada ocal od zapomnienia”, którą od kilku lat prowadzi program Studio Wschód w TVP Wrocław. W tym roku porządkowano polskie groby na 86 cmentarzach dawnych województw kresowych, głównie w okolicach Lwowa, Tarnopola, dawnego Stanisławowa (dziś Iwano-Frankowsk) i Żytomierza. Bołszowce uczestniczyły w akcji po raz pierwszy. Na drodze do wioski mijaliśmy taki oto "generator" ciemnych chmur.





fot. Aleksander Lesiak (2)
Stan cmentarza w wiosce, jaki zastaliśmy po przyjeździe, dawał do myślenia. Chwasty, trawy i drzewka przysłaniały większość nagrobków, nie licząc okazałego monumentu Ezechiela Berzewiczy`ego i kilku pomników o wysokości od półtora do dwóch metrów. Zadziwia fakt, że lokalna społeczność nie pielęgnuje pamięci po swoich przodkach, którzy leżą w tej samej części co Polacy. 







W kilka dni polski „fragment” cmentarza zmienił się nie do poznania. Wiele grobów, w tym ukraińskich, zostało odsłoniętych, niektóre nawet odkryte. Grupa „archeologów” rozczytała też kilka polskich grobów zapisanych ukraińską cyrylicą. Ze względu na brak szczegółowych informacji nie opisaliśmy ich. Będzie to zadanie dla wolontariuszy, którzy przyjadą do Bołszowiec za rok. Efekty pięciu dni intensywnych prac na własne oczy zweryfikowała konsul Lwowa Lidia Aniołowska.

Moi rodzice są z tych stron. Na Dolny Śląsk, skąd pochodzę, rzuciła ich tragedia rzezi wołyńskiej. Również tutaj zbierała ona żniwo - podkreślał emocjonalny stosunek do akcji ojciec Bronisław Staworowski, franciszkanin, który przyjechał z nami z Krakowa. Franciszkanie zapewnili nam noclegi i posiłki w swoim kompleksie klasztorno-kościelnym. 


Bołszowce
Jego historii wypada poświęcić kilka słów. Odbudowywany do dziś za środki Senatu i MSZ kompleks powstał w 1624 na wniosek hetmana Marcina Kazanowskiego. Posiadany początkowo przez karmelitów budynek wielokrotnie niszczyli Szwedzi, Kozacy, Turcy i Tatarzy. W II Rzeczpospolitej nie doczekał się finalnego remontu, co skwapliwie wykorzystali po wojnie i zmianie granic komuniści. Zamienili oni kompleks w skład zboża (kościół) i chlew ze stajniami (klasztor). Po upadku ZSRR, na początku lat 90., wspólnota rzymskokatolicka weszła do zniszczonych i rozgrabionych ruin. Finalna odbudowa  - nie bez utrudnień ze strony ukraińskiej - rozpoczęła się w pierwszej dekadzie tego tysiąclecia i trwa do dzisiaj. Główna bryła została odnowiona, pozostały jeszcze prace tylniej strony budynku. Od 2001 roku zarządzają nim franciszkanie polscy.

Dla Ukraińców jest to miejsce święte - do tutejszego Sanktuarium rok w rok ściągają pielgrzymi z Lwowa, Tarnopola czy Kołomyi. Jeszcze częściej odbywają się tutaj Franciszkańskie Dni Młodzieży. Tym razem, jako goście i wolontariusze, pomagaliśmy w obsłudze Dni - wydawaniu posiłków, dekorowaniu kościoła, sprzątaniu.



W samej wsi życie toczy się swoim tempem. Słabiutka hrywna (złoty równał się około sześciu hrywnom przyp.) przy wzroście cen i utrzymaniu się poziomu wypłat nie daje szansy na odłożenie. Mieszkańcy z trudem wiążą koniec z końcem. Na zachodnie „firmówki” Snickersa, Pepsi, Milki czy Somersby zwyczajnie ich nie stać. Te albo stoją na półkach, albo są przykryte zakurzonymi plandekami.

Widać , że wojna i kryzys dotknęła Ukraińców po portfelu. Przy minimalnej krajowej (1200-1300 hrywien, emerytury grubo poniżej tysiąca) często nie stać ich nawet na własne odpowiedniki ww. firm. Zamiast chipsów kupują przyprawiane chlebki (grzanki), zamiast słodyczy suche ciastka na wagę (bo najtańsze). W kuchni i sklepowych ladach królują kasza i rośliny strączkowe, fatalnie jest jeśli chodzi o owoce i wędliny. 








Ceny na Ukrainie
Sześciokrotna przebitka cenowa sprawia, że trudno się przestawić. W przeliczeniu na złote drożej wychodzi za słodycze, sporo zaoszczędzimy z kolei na napojach alkoholowych i chlebowych grzankach. Nasza przebitka to jeszcze nic wobec brytyjskiej. Piszę o tym dlatego, że niecałe trzy miesiące wcześniej miałem przyjemność zwiedzać Londyn. Tutaj różnica w kursach walut jest… trzydziestosześciokrotna. Kryzys i biedę widać także w ubiorze. Jak ma być inaczej jeśli buty biegowe kosztują od 950 hrywien (Nike Dual Fusion, New Balance 1400), bawełniane koszulki Umbro od 225, kurtki do dwóch tysięcy. W miastach takich jak Lwów, Iwano-Frankowsk czy Łuck jest o wiele lepiej. 






fot. A. Lesiak


fot. A. Lesiak


Nie spotkaliśmy się (przynajmniej ja) z groźbami, nikt nie wytykał polskiego pochodzenia. Widzieliśmy natomiast pomniki i flagi Ukraińskiej Armii Powstańczej, która kojarzy się Polakom przede wszystkim z makabrycznymi zbrodniami na Wołyniu. Od kilku miesięcy bojownicy o niepodległość Ukrainy są oficjalnymi bohaterami narodowymi. W większych miastach takich jak Lwów, Stanisławów czy Łuck widać to jeszcze bardziej. Flagi UPA wiszą obok niebiesko-żółtych Ukrainy, w samym centrum Łucka rozpościera się obecnie wielki plakat muzycznej imprezy o nazwie Banderstadt.



Pojazdy i jakość życia

Wnętrza autokarów w niektórych przypadkach sięgają czasów Gierka. Kontrast jest olbrzymi - od nowoczesnych pojazdów z tablicami LED po socrealistyczny złom. Marszrutki (ukraińskie autokary komunikacji miejskiej) kursują po miastach regularnie. Co chwila pojawia się ciąg czterech, pięciu żółtych autobusów, z drugiej strony nie funkcjonuje tutaj - z nielicznymi wyjątkami - coś takiego jak rozkład jazdy. Dla turysty, który nie zna miasta i alfabetu jest to spore utrudnienie.

Dojazd do wsi i drogi przez nią prowadzące to obraz prawdziwej nędzy i rozpaczy. Gdzieniegdzie pojawia się fragment bitej drogi, w większości są to jednak odcinki żwirowe, pełne dziur. Droga kierowców przypomina slalom - jeździ się tak by zaliczyć jak najmniej „tąpnięć”. Nierzadko kierowcy zjeżdżają na dziko do lewej, jeśli z naprzeciwka nic nie jedzie. Na takiej „drodze” kierowca nie pojedzie szybciej niż 25-30 kilometrów na godzinę. Na ulicy dominują łady i bardziej kanciaste wersje „maluchów”. Nowsze roczniki przeplatają się ze starszymi, które oglądaliśmy w filmach produkcji peerelowskiej.

Starsi ludzie dorabiają na różny sposób. Jedni handlują lizakami własnej produkcji, inni rękodziełem z papieru, drewna. Młodzi mierzą nas wzrokiem, po czym zaczynają rozmowę głośnym „priwyt” [cześć przyp.]. Problemów komunikacyjnych nie mieliśmy też z mieszkańcami wsi. Sprzedawcy w sklepach pozwalali donosić hrywny, a jak nie mieli czym wydać wydawali… cukierkami. Jeden z mieszkańców zaprowadził nas na zapomniany cmentarz żydowski, na którym Sowieci grzebali swoje ofiary. 

Poniżej zdjęcia z cyklu "kolory Ukrainy". Grafitti, mosty, place zabaw, flagi przy urzęach, klubach, kawiarniach - wszystko malują bądź obwieszają w barwach narodowych:




Smaki Ukrainy
Pracujący z nami kosiarz codziennie podwoził nas starym busem na lubaczowskich tablicach. Dziewczyny z Wolontariatu dowiedziały się, że dorabia na koszeniu, majsterkowaniu i budowach, by utrzymać rodzinę. Boi się też wcielenia do wojska i pójścia na front. Szczególnie pozytywnie zaskoczyła nas rodzina mieszkająca nieopodal cmentarza. Nie dość, że przechowywali nasze narzędzia do pracy, to jeszcze kiedy padało zaprosili do siebie na cappuccino i słodką przekąskę.

Ze smaków Ukrainy zdecydowanie polecam kwas ( w wersji ciemnej). Jest to gazowany, słodki i orzeźwiający napój powstały z fermentacji żytniego i jęczmiennego słodu. Doskonały, a przy tym zdrowszy zamiennik napojów ze słodzikami. Im mniej słodki tym lepszy. Z beczki jest dużo lepszy niż z półek marketów. Do tego rozmaite słodycze Roschena (od czekoladek po cukierki), wszelkie odmiany alkoholi, a do obiadów tutejsza kasza gryczana.

Na koniec trzy ekstra ujęcia. Centrum Iwano-Frankowska i sznurki z praniem na pierwszej kondygnacji, ja jako fotograf w jednym z miejskich "luster" i nasi wolontariusze, schodzący gęsiego z ruin zamku w Haliczu.








 
Design by Free WordPress Themes | Bloggerized by Lasantha - Premium Blogger Themes | cheap international calls